Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı, yapay zeka ekosisteminin temel bir katmanı olarak enerjiye odaklanıyor. Plan, yapay zeka altyapısının ihtiyaç duyduğu düşük karbonlu ve ölçeklenebilir güç kaynağının oluşturulmasını hedefliyor. Bu kapsamda, yapay zeka kapasitesine bağlı elektrik gücü ve düşük karbonlu elektrik payının belirlenmesi öngörülüyor.
Yapay zeka altyapısının artan enerji talebinin ulusal enerji sistemiyle uyumlu, sürdürülebilir ve öngörülebilir şekilde karşılanması, Ulusal Yapay Zeka Kurulunun öncelikli gündem maddelerinden biri olacak.
Enerji ihtiyaç projeksiyonları, şebeke bağlantı kapasiteleri, yenilenebilir ve nükleer enerji kaynaklarıyla eşleştirme senaryoları ve atık ısı geri kazanım potansiyeli değerlendirilecek. Bu sonuçlar, Yapay Zeka Büyüme Bölgeleri’nin yer seçimi ve kapasite planlamasında doğrudan dikkate alınacak.
2030’a kadar en az 1 gigavat yapay zeka veri merkezi kurulu gücüne ulaşılması hedefleniyor. Ayrıca, yıllık en az 10 teravatsaat düşük karbonlu elektrik satın alma anlaşması hacmine ulaşılması ve bu anlaşmalarda en az yüzde 60 düşük karbonlu yenilenebilir ve nükleer elektrik şartının uzun vadeli elektrik alım anlaşmalarıyla güvence altına alınması planlanıyor.
2030’a kadar veri merkezi, bulut ve yapay zeka altyapılarında en az 10 milyar dolarlık özel sektör ağırlıklı kaynağın harekete geçirilmesi öngörülüyor.
Enerjide Dijitalleşme Derneği Genel Sekreteri Gökberk Bilgin, 1 gigavatlık veri merkezi kapasitesinin yıllık 7,5 ila 10,4 teravatsaat elektrik tüketimi oluşturabileceğini belirtti. Bilgin, bu kapasitenin Türkiye’nin elektrik sisteminin yıllık enerji dengesi içinde yönetilebileceğini ifade etti.
Bilgin, veri merkezi yatırımlarının enerji ve şebeke altyapısıyla eş güdümlü planlanmasının önemini vurguladı. Türkiye’nin 1 gigavatlık kapasiteyi karşılama konusundan ziyade, hangi bölgede ne kadar kapasitenin hazır olduğunun kritik olduğunu söyledi.
Bir bölgede mevcut altyapıyla karşılanabilecek bir bağlantı talebinin, başka bir bölgede yeni trafo merkezi veya bağlantı hattı yatırımı gerektirebileceğini belirten Bilgin, yatırımların farklı bölgelere yayılmasının tek bağlantı noktasında oluşabilecek baskıyı azaltacağını dile getirdi.
Bilgin, Türkiye’nin veri merkezi yatırımlarında farklı bölgelerin avantajlar sunduğunu, yenilenebilir enerji potansiyeli yüksek bölgelerin enerji avantajı sağlayabileceğini ancak bu avantajın fiber yatırımları ve nitelikli personel ihtiyacı gibi unsurlarla birlikte değerlendirilmesi gerektiğini ekledi.
Veri merkezleri için öngörülen en az yüzde 60 düşük karbonlu elektrik şartının Türkiye açısından ulaşılabilir olduğunu ancak mevcut şebeke karmasıyla kendiliğinden gerçekleşmeyeceğini ifade eden Bilgin, yeni yenilenebilir enerji tedarik sözleşmeleri, yenilenebilir enerji sertifikaları ve Akkuyu’nun devreye girmesiyle nükleer elektrik için oluşturulacak sözleşme ve doğrulama mekanizmalarına ihtiyaç duyulduğunu belirtti.
Bilgin, yüzde 60 düşük karbonlu elektrik hedefinin yıllık tüketimle mi yoksa saatlik tüketimle mi eşleştirileceğinin önemli olduğunu dile getirerek, yıllık eşleştirmeye dayalı yüzde 60 şartının uygulanabilir bir başlangıç olduğunu ancak 7 gün 24 saat düşük karbonlu elektrik kullanıldığı anlamına gelmediğini söyledi.
Bilgin, yapay zeka alanında 2030’a kadar hedeflenen 10 milyar dolarlık özel sektör yatırımının enerji sektörü açısından önemli fırsatlar yaratabileceğini vurguladı. Bu yatırımların yeni güneş, rüzgar ve depolama projelerinin finansmanını kolaylaştırabileceğini ve farklı bölgelerde kurulacak kampüslerin geniş bir yatırım alanı oluşturacağını belirtti.
Bilgin, veri merkezi yatırımlarının trafo merkezlerinden yüksek gerilim hatlarına kadar geniş bir altyapı ihtiyacı oluşturabileceğini söyleyerek, Türkiye’nin bu altyapıyı bulut ve yapay zeka hizmetleri ihracatına dönüştürebilmesi halinde yatırımın teknoloji ekosistemine etkisinin çok daha büyük olacağını ifade etti.
