Türkiye’de 65 yaş ve üzeri nüfus, son 5 yılda yüzde 20,5 artışla 9 milyon 583 bin 59 kişiye ulaşarak toplam nüfusun yüzde 11,1’ini oluşturdu. Bu demografik değişim, sosyal güvenlik sisteminin uzun vadeli mali sürdürülebilirliğini güçlendirme çabalarını ve uzun dönemli bakım sigortası altyapısı oluşturma planlarını gündeme getirdi.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, 2020’de 7 milyon 953 bin 555 olan yaşlı nüfus oranı, 2025’te önemli bir artış gösterdi. Yaşlı nüfusun yüzde 62,9’u 65-74 yaş grubunda yer alırken, yüzde 27,9’u 75-84 yaş aralığında bulunuyor. 85 yaş ve üzeri nüfusun oranı ise yüzde 7,8 olarak kaydedildi. Ülkede 100 yaşın üzerinde 8 binden fazla kişi yaşamını sürdürüyor.
Devlet, artan yaşlı nüfus ve düşen doğurganlık oranlarını dikkate alarak sosyal güvenlik sisteminin mali dengesini güvence altına alacak adımlar atmaya hazırlanıyor. Bu kapsamda, 2027-2029 dönemini kapsayan Orta Vadeli Program’a (OVP) ‘uzun dönemli bakım sigortası’ dahil edildi. İlgili bakanlıkların ortak çalışmasıyla sigortanın uygulanmasına yönelik teknik altyapı geliştirilecek.
Yaşlılık ve kronik rahatsızlıklar nedeniyle yardıma muhtaç bireylere yönelik evde veya kurumlarda verilen bakım hizmetlerinin etkinliği artırılacak. Evde sağlık ve palyatif bakım hizmetlerinin sürekliliği sağlanırken, uzaktan sağlık hizmetleriyle entegre bir yapı kurulması hedefleniyor. Bu düzenlemelerle artan yaşlı bağımlılık oranının ve aileler üzerindeki bakım yükünün hafifletilmesi amaçlanıyor.
Bakım ekonomisinin güçlendirilmesi, sosyal güvenlik sisteminin mali sürdürülebilirliğini destekleyen politikalar arasında yer alıyor. Program döneminde, sağlık hizmetlerine erişimde kısıtlama olmaksızın finansal sürdürülebilirliğin sağlanması için çalışmalar yürütülecek. Geri ödeme modelleri, risk analizleri ve hizmet sunucularının davranışlarını dikkate alacak şekilde güncellenecek.
Veri analiziyle geri ödeme kriterleri gözden geçirilecek ve değer bazlı geri ödeme yöntemleri yaygınlaştırılacak. Hızlı harcama artışı gösteren alanlarda etkinliğin artırılması sağlanacak. Yeni yılın ilk çeyreğinde bu alanda somut sonuçlar bekleniyor. Ayrıca, Sağlık Market uygulamasının kapsamı genişletilerek tedarik zinciri güçlendirilecek. Üniversite hastanelerinin yönetim modelleri de eğitim, araştırma ve hizmet fonksiyonları açısından etkinleştirilecek.
Yeni OVP çerçevesinde, kişilerin çalışma hayatında daha uzun süre kalmasını teşvik edecek, hakkaniyet ve aktüeryal dengeyi gözeten düzenlemeler hayata geçirilecek. Sosyal güvenlik sisteminin fiili ve yasal kapsamının genişletilmesi için farklı meslek ve gelir gruplarına yönelik uygulamalar geliştirilecek.
İş gücü piyasasındaki değişimlere ve esnek çalışma modellerine uyum sağlaması amacıyla ilgili mevzuat güncellenecek. Prim borçlarının takip ve tahsilat süreçleri etkinleştirilecek. Kurumların bilişim sistemleri güçlendirilerek veri paylaşımı artırılacak ve mali sürdürülebilirlik göstergeleri düzenli olarak izlenecek.
